Inleiding

Vanuit de studiezaal in het Bushuis aan de Kloveniersburgwal kijken studenten van de Universiteit van Amsterdam uit op een bijzonder gebouw. Het is de gevel van het Oost-Indisch huis, een erfenis uit de Gouden Eeuw. Ten tijde van de Republiek dient het Oost-Indisch huis als bestuurscentrum van de Amsterdamse kamer van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Het Amsterdam van de zeventiende eeuw is het centrum van handel en kapitaal. De VOC verkoopt voor het eerst in de geschiedenis vrij verhandelbare aandelen. En Amsterdam opent in de zeventiende eeuw de eerste effectenbeurs voor aandelenhandel ter wereld.

De rol van Nederland in Europese handelsnetwerken reikt verder dan de zeventiende eeuw. In de middeleeuwen zijn tal van IJsselsteden lid van de op het Duitse achterland gerichte Hanze. Bulkgoederen zoals pek en stokvis, en ook de nog altijd populaire Deventer-koek, vinden hun weg van steden als Deventer en Kampen naar gebieden langs de Oostzee.

Kortom, Nederland bevindt zich door de eeuwen heen in tal van handelsnetwerken. Verschillende plekken herinneren hier aan.